Een naam die resoneert met de geschiedenis
Wanneer een paus wordt gekozen, is een van zijn eerste symbolische gebaren het kiezen van een regeringsnaam. Deze naam wordt nooit willekeurig gekozen: hij weerspiegelt een erfenis die de nieuwe paus wil overnemen, uitbreiden of herinterpreteren. Door te kiezen voor de naam Leo XIV schrijft de nieuwe paus zijn pontificaat in een prestigieuze maar niet erg recente lijn. De laatste paus die deze naam droeg was Leo XIII, die in 1903 overleed en bekend stond om zijn inzet voor sociale kwesties, zijn verdediging van arbeiders en zijn encycliek Rerum Novarum.
Door deze naam na meer dan een eeuw weer op te nemen, geeft Leo XIV een sterke boodschap af: hij wil deze traditie voortzetten van een paus die aandacht heeft voor sociale uitdagingen, dicht bij de realiteit van de mensen staat, zich bekommert om rechtvaardigheid en het evenwicht tussen vooruitgang en menselijke waardigheid. Deze keuze is daarom meer dan een eerbetoon: het is een intentieverklaring.
Een naam die wordt geassocieerd met standvastigheid en doctrinaire duidelijkheid
De naam Leo roept ook een charismatische figuur op uit de vijfde eeuw: Leo I, bekend als "de Grote". Deze paus drukte zijn stempel op de geschiedenis door zijn theologische standvastigheid en zijn vermogen om de centrale rol van de zetel van Rome in de universele kerk te bevestigen. Hij is met name beroemd omdat hij Attila de Hun ervan wist te overtuigen Rome niet binnen te vallen, een daad die emblematisch is geworden voor de moed en spirituele autoriteit van de paus tegenover aardse machten.
Leon XIV treedt met de keuze van deze naam ook in de voetsporen van een voorganger die sterk staat in het geloof, standvastig is in zijn standpunten en in staat is om duidelijk te spreken tegen de wereld, zelfs in tijden van crisis. In een tijd waarin de kerk interne spanningen en wereldwijde uitdagingen doormaakt (oorlogen, armoede, ecologische crisis, verlies van spirituele houvast), resoneert deze naam als een herinnering aan de missie van Rome: een stem van waarheid en eenheid zijn.
Een verlangen om verleden en heden te verenigen
De keuze voor een oude naam als Leo, maar de associatie met een totaal nieuw gezicht - dat van een Amerikaanse paus, met een bescheiden persoonlijkheid en modern taalgebruik - zorgt voor een sterk maar assertief contrast. Leo XIV lijkt de autoriteit van de traditie te willen combineren met de vrijheid van het heden. Hij is niet gekomen om het verleden uit te wissen, maar om het te herlezen in het licht van vandaag.
In zijn eerste homilies en openbare toespraken heeft hij zijn voorgangers ook verschillende keren geciteerd, maar ze gekoppeld aan hedendaagse zorgen: onzekerheid, migratie, jongeren, digitale technologie, ecologie. Hij gebruikt de naam Leo als fundament, maar niet als museum: hij wil dit erfgoed tot leven brengen in Gods tegenwoordige tijd.
Een pastorale in plaats van een identiteitskeuze
Sommige waarnemers hadden gespeculeerd over een meer "ontwrichtende" of meer persoonlijke naamkeuze, die zijn Amerikaanse nationaliteit of zijn bijzondere gevoeligheid zou hebben benadrukt. Maar Leo XIV verraste velen door te kiezen voor een naam met sterke Europese en Romeinse wortels. Dit gebaar kan gezien worden als een daad van trouw aan de universaliteit van de Kerk, voorbij culturele identiteiten. Hij is niet de paus van de Verenigde Staten: hij is de bisschop van Rome, opvolger van Petrus, dienaar van de dienaren van God.
Deze keuze weerspiegelt ook een pastorale zorg: voorkomen dat er verdeeldheid of controverse ontstaat zodra het pontificaat wordt aangekondigd. Door te vertrouwen op een naam die al wordt gerespecteerd, een naam die degelijkheid, wijsheid en betrokkenheid oproept, probeert hij mensen samen te brengen in plaats van ze te verdelen. Hij weet dat de wereld toekijkt, dat katholieken hoop koesteren en dat de naam van een paus al hoop met zich meedraagt.
Een lege pagina om te schrijven, een adem om te dragen
De naam Leo XIV opent eindelijk een pagina die nog leeg is. Het zal pas een diepgaande betekenis krijgen door de daden, woorden en beslissingen die deze nieuwe paus in de geschiedenis zal schrijven. Maar wat nu al zeker is, is dat Leo XIV met deze naam een trouw en een eis wilde aangeven: geworteld blijven in de kracht van de traditie en tegelijkertijd moedig nieuwe paden betreden. Een paus die terugkijkt om beter vooruit te komen.
